Stichting Vrije Lekpoort

Op vrijdag 11 september is het Open Monumentendagen ’26 weekend voor Vrije Lekpoort goed begonnen met de Lezing over ‘Willem van Duvenvoorde en zijn speciale band met Vianen‘. Na weken van voorbereidingen op de lezing en coördinatie in enkele organisatie-aspecten voor de avond tussen Otto Hansen en Bert Teuben, was het gisteren om 19:30 uur dan eindelijk zover!

Iets over de achtergrond van de spreker

Bert Teuben, de spreker die deze editie van de Lezing in de Lekpoort heeft verzorgd, is in het dagelijks leven gepensioneerd ambtenaar en heeft door de loop van de jaren heen veel kennis opgedaan over het leven van Willem van Duvenvoorde en de tijd waarin hij leefde door het doen van genealogisch onderzoek. Teuben, die zelf woonachtig is in de regio Oosterhout en die dus letterlijk ’thuis’ is in de regio waarin Willem van Duvenvoorde ooit zijn eerste en voornaamste machtsbasis had (Geertruidenberg, Oosterhout en Breda) heeft vanuit dat genealogisch onderzoek en perspectief het bezoekende publiek tijdens de lezing meegenomen in het levensverhaal van Willem van Duvenvoorde. Tijdens de lezing is er daarbij ook speciale aandacht geweest voor het toelichten van de grotere context van zijn tijd om op die manier te verklaren waarom van Duvenvoorde bepaalde keuzes heeft gemaakt, waarom hij vandaag de dag als vroegmiddeleeuws personage nog erg van belang wordt geacht en waarom bepaalde materiële en immateriële erfgoed elementen die vandaag de dag nog in Vianen nog teruggevonden kunnen worden zo zijn geworden zoals ze zijn.

Het verhaal van Teuben over de opkomst en rol van Willem van Duvenvoorde

Centraal vertrekpunt in het verhaal van Teuben is het inzicht dat in de periode waarin Van Duvenvoorde invloedrijk wordt (ca. 1320) er in noordwest Europa zowel vanuit economische redenen (zoals de opkomst en een groeiende machtsinvloed van de gilden), maar ook vanuit natuurlijke omstandigheden (waaronder overstromingen en het effect van de ‘kleine ijstijd’) er een beeld is van een zeer turbulente periode in de geschiedenis. Dit heeft tot gevolg dat de macht niet slechts in handen ligt van de ‘kerkelijke macht’, maar in steeds grotere mate ook wordt betwist en uitgedaagd door de ‘wereldlijke macht’ en zijn representanten, waaronder ook partijen die op economisch vlak een grotere rol gaan spelen.

Het is in deze turbulente periode dat Willem van Duvenvoorde, als archivaris aangesteld door Graaf Willem III van Holland en tevens lid van de grafelijke raad, als bestuurder, diplomaat, archivaris, maar ook financier en gewiekst zakenman een invloedrijke rol gaat spelen. Van Duvenvoorde combineert zakelijk inzicht met een vooruitstrevende blik op het verrichten van economische administratie en wordt in deze periode eigenlijk de eerste archivaris in de geschiedenis die zakelijke overeenkomsten begint te administreren in aktes en oorkondes op een manier waarop deze ook vandaag de dag nog inzichten verschaffen in hoe relaties zich tot elkaar verhielden, welke bedragen er gemoeid waren in bepaalde overeenkomsten en welke personen er in een bepaalde periode macht en controle uitoefenden in een gebied. Dat laatste is gelet op de geschetste achtergrond van de wedijver tussen de ‘kerkelijke macht’ en de ‘wereldlijke macht’, maar ook in de periode waarin de “Hoekse en Kabeljauwse twisten” worden uitgevochten – waarvan Willem eigenlijk als instigator beschouwt kan worden, een element dat nog steeds waardevol is voor veel geschiedkundigen.

Hoe verhoudt het leven van Willem van Duvenvoorde zich tot Vianen?

Zoals de titel van de lezing al aangeeft is er ook ruimschoots stilgestaan bij de manier waarop Van Duvenvoorde een rol heeft gespeeld in de totstandkoming van Vianen als stad, zowel in bouwkundig opzicht als ook in economisch en bestuurlijk opzicht. Belangrijk inzicht daarbij is bijvoorbeeld dat het verschaffen van stadsvrijheid aan Vianen iets anders is als het vergeven van de status als Vrijstad als zodanig, maar ook zijn we ingegaan op vragen als; ‘Welke gebouwen in Vianen heeft Van Duvenvoorde helpen te bouwen of aan de basis van gestaan?’.

Dank en erkenning

Vrije Lekpoort kijkt terug op een erg interessante en ook leerzame Lezing in de Lekpoort, waarmee ons Open Monumentendagen weekend al meteen goed van start is gegaan!

Primair zijn we daarom erg dankbaar richting Bert Teuben, die deze lezing heeft willen verzorgen en ook in de weken aanlopend naar de avond het verhaal heeft willen voorbereiden op een manier die recht doet aan zowel zijn eigen genealogisch onderzoek als ook de praktische vragen van het publiek over de ontstaansgeschiedenis van de stad Vianen.

Secundair willen we de bezoekers van deze Lezing in de Lekpoort bedanken voor hun getoonde interesse en komst naar de toren! Met weer flink wat nieuwe gezichten aanwezig in de Lekpoort en dankzij de goede interactie die we tijdens de lezing hebben ervaren zijn we trots en dankbaar dat er voor dit soort onderwerpen in Vianen zeker belangstelling is en kunnen we wat dat betreft weer spreken van een succesvolle Lezing in de Lekpoort!

Inzet van de Lekpoort tijdens de Open Monumentendagen

Zoals eerder aangekondigd heeft Titus Crombach speciaal voor de lezing en de tijdelijke expositie gedurende deze Open Monumentendagen editie twee unieke en speciale schilderijen van Willem van Duvenvoorde gemaakt die een kunstzinnige en artistieke blik geven op zijn leven. Daarom ook dank aan Titus voor deze creatieve bijdrage aan dit weekend die in het teken staat van Viaanse middeleeuwse geschiedenis.

In het kader van de Open Monumentendagen ’26 zijn we als Vrije Lekpoort dit weekend open op zaterdag en zondag van 12:00 – 16:00 uur, en op zondag ook vanwege de Toneelroute. Mis deze kans om de iconische Lekpoort én de tijdelijke expositie over Willem van Duvenvoorde te bekijken niet en kom gerust langs. Van harte welkom!

Otto Hansen – 12 september 2026